در سالهای اخیر، پژوهشهای حوزه سلامت روان نوزاد توجه ویژهای به ابزارهای نوین برای حمایت از مادرانی داشتهاند که با چالشهای عاطفی دستوپنجه نرم میکنند.
یکی از اثربخشترین این روشها، مداخلات ویدیو-بازخورد است که به عنوان ابزاری قدرتمند برای بهبود کیفیت تعاملات والد و کودک شناخته میشود. وقتی مادری با علائم افسردگی دستوپنجه نرم میکند، توانایی او برای پاسخگویی به موقع و دقیق به نیازهای نوزاد تحت تأثیر قرار میگیرد و این موضوع میتواند چرخههای ارتباطی را مختل کند. مطالعهای که در دسامبر ۲۰۲۴ در ژورنال سلامت روان نوزاد منتشر شده است، نشان میدهد که استفاده از ویدیو-بازخورد بر اساس نقاط قوت، نقش بزرگی در افزایش حساسیت مادری دارد.
در این روش، به جای سرزنش یا تمرکز بر اشتباهات، فیلمهای کوتاهی از لحظات موفق و زیبای تعامل مادر و نوزاد به او نشان داده میشود تا خودش ببیند که چقدر خوب میتواند کودک را آرام کند.
این نگاه قدرتمحور کمک میکند تا اعتمادبهنفس از دسترفته مادر بازگردد و او با انگیزه بیشتری به دنیای عاطفی فرزندش وارد شود. تماشای این تصاویر، موتور محرک تعاملات خدمت و بازگشت (یعنی همان رفتوآمدهای عاطفی میان نوزاد و والد) را دوباره روشن میکند و زیربنای عصبی لازم را برای رشد سالم مغز کودک میسازد.
در واقع، این مداخلات به عنوان یک سپر محافظتی عمل میکنند تا اثرات سوء افسردگی بر روان نوزاد خنثی شود و بستر شکلگیری یک دلبستگی ایمن در خانه فراهم گردد. این مسیر به ما یادآوری میکند که هیچ مادری در تنهایی خستگیاش گم نشده و همیشه راهی برای بازگشت به آغوش امن ارتباط وجود دارد.
فرض کنید مادری از شدت گریههای بیدلیل نوزاد احساس درماندگی میکند و فکر میکند مادر بدی است. در جلسات ویدیو-بازخورد، او فیلمی از لحظهای را میبیند که با وجود خستگی، با صدایی ملایم کودک را تکان داده و نوزاد برای لحظهای آرام گرفته است. دیدن این تصویر، حس ارزشمندی را به او برمیگرداند.
بر اساس مطالعه مارشال اولحابری و همکاران در ژورنال سلامت روان نوزاد (۲۰۲۴)، مداخلات ویدیو-بازخورد مبتنی بر نقاط قوت با فعالسازی سیستم پاداش و کاهش اضطراب مادری، به بهبود حساسیت مادری کمک میکنند. این فرآیند دیادیک به عنوان یک عامل محافظتی برای جبران چالشهای ناشی از افسردگی پس از زایمان عمل میکند.
نکات مهم