برای سالهای طولانی، فرهنگ عمومی و حتی مطالعات روانشناسی تمرکز اصلی خود را روی دلبستگی مادرانه گذاشته بودند و پدران بیشتر به عنوان حامیان عاطفی در حاشیه تصویر دیده میشدند.
اما تحقیقات جدید منتشر شده در ژورنالهای تخصصی نشان میدهند که دلبستگی به پدر و مادر، دو مسیر موازی، مستقل و به همان اندازه حیاتی برای رشد کودک فراهم میکنند.
در بازه سنی دو تا پنج سالگی، جنسیت والد و کودک در قالب یک رابطه دوتایی نقش بسیار تعیینکنندهای در سلامت روان و پیشگیری از مشکلات رفتاری ایفا میکند.
بر اساس این مطالعات، دلبستگی ناایمن به هر یک از والدین میتواند چالشبرانگیز باشد، اما کیفیت رابطه با پدر تأثیرات منحصربهفردی بر اعتمادبهنفس و خودکارآمدی کودک دارد.
در حالی که دلبستگی به مادر همچنان سنگبنای امنیت عاطفی اولیه محسوب میشود، دلبستگی ایمن به پدر نقش کلیدیتری در مهار و پیشگیری از مشکلات بیرونیسازی، یعنی همان رفتارهای پرخاشگرانه و تکانشی دارد.
کارکرد بازتابی پدر و توانایی او برای درک ذهن پشت رفتار کودک، به اندازه مادر در رشد درک اجتماعی و مهارتهای تنظیم هیجان فرزندان مؤثر است. وقتی پدران با حضور پاسخگوی خود در صحنه حضور دارند، سیستم عصبی کودک بهتر یاد میگیرد که چطور استرسهای محیطی را مدیریت کند.
از طرف دیگر، سلامت روان پدر در دوران نوزادی و نوپایی کودک، یک پیشبینکننده بسیار قدرتمند برای پیشگیری از اختلالات رفتاری آینده است. فقدان یا جدایی از پدر، حتی زمانی که مادر حضور کامل دارد، مستقیماً با افزایش علائم افسردگی و کاهش توانمندیهای عاطفی در کودکان پیوند خورده است.
این یافتهها به ما یادآوری میکنند که برای مراقبت از سلامت روان کودک، نمیتوانیم تنها به یکی از والدین اتکا کنیم. ساختار روانی کودک به حضور امن و پاسخگوی هر دو نفر نیاز دارد؛ والدینی که هرکدام با لحن و حضور منحصربهفرد خود، پناهگاهی مطمئن برای عبور از طوفانهای عاطفی میسازند.
شاید این صحنه براتون آشنا باشه که وقتی کودک در پارک دچار خشم ناگهانی میشود، مادر با واژهها آرامش میکند و وقتی پدر او را روی شانههایش مینشاند و با نگاهی محکم میگوید «من اینجام»، تنش کودک به یکباره ذوب میشود.
بر اساس مطالعات منتشر شده در ژورنال سلامت روان نوزاد (IMHJ)، اثرات دلبستگی بر مشکلات درونیسازی و بیرونیسازی به صورت دوتایی و متقابل ارزیابی میشود. تحقیقات نشان میدهند که کارکرد بازتابی پدران (PRF) سهم مستقیمی در تنظیم مدارهای عصبی مرتبط با کنترل تکانه و درک اجتماعی در سنین پیشدبستانی دارد.
نکات مهم
